Ayrılıklar Her Zaman Kötü Değildir: Olumlu Sonuçları Destekleyen Başa Çıkma Stratejileri
Çeviren: Sümeyye Torpi -
Bir ilişkinin sona ermesinin olumlu yönleri hakkında yazmak, kişinin özgüvenini artırabilir ve olumsuz duyguları uzak tutabilir.
Bulgular
Hemen hemen herkes yaşamının belirli bir döneminde romantik bir ilişkinin bitişini deneyimler ve ne yazık ki çoğu insan bu durumu yaşamı boyunca birden fazla kez yaşayabilmektedir. Ayrılık veya boşanma, başlangıçta depresyon gibi olumsuz sonuçlara yol açabilmektedir (Monroe, Rohde ve Seeley, 1999). Yakın zamanda yaşanan bir ayrılığın etkileri sorulduğunda bireyler, yalnızlık, psikolojik sıkıntı ve benlik algısında kayıp ya da kişinin kim olduğuna dair algısında azalma gibi birçok olumsuz sonuçtan söz etmişlerdir (Lewandowski, Aron, Bassis, & Kunak, 2006).Dolayısıyla etkili bir başa çıkma stratejisi, ayrılık yaşayan bireylerin deneyimlerinin olumlu yönlerine bilinçli biçimde odaklanmalarını teşvik ederken, eş zamanlı olarak olumsuz duyguların azaltılmasını sağlamalıdır. Olumsuz olaylar bağlamında olumlu sonuçların incelenmesi, gelişimi ve kişisel iyi oluşu destekleyen deneyimlerin olumlu yönlerini ele alan pozitif psikoloji temelli ve giderek büyüyen literatüre dayanmaktadır (Seligman ve Csikszentmihalyi, 2000).
Nitekim araştırmalar, özellikle önceki ilişkinin bireyin benliğini geliştirmediği ve ayrılık sonrasında kişisel gelişim yaşandığı durumlarda, ayrılığın ardından olumlu duyguların da ortaya çıkabileceğini göstermiştir (Lewandowski ve Bizzoco, 2007). Dışavurumcu yazma(expressive writing) ya da günlük tutma, bilişsel süreçlere odaklanması, kolay uygulanabilir olması ve etkili sonuçlar göstermesi nedeniyle ayrılıkla başa çıkmak için uygun bir müdahale yöntemi olarak görülmektedir (Pennebaker, 1997). Bir meta-analiz çalışması, farklı bağlamlarda gerçekleştirilen yazma etkinliklerinin olumsuz sonuçları azalttığını(Smyth, 1998) ve öznel iyi oluş düzeyini artırdığını ortaya koymuştur(Frattaroli, 2006).
Bu yaklaşıma paralel olarak araştırmacılar, son üç ay içerisinde ayrılık deneyimi yaşamış yaklaşık yüz bekâr katılımcıda, yazma temelli bir müdahalenin romantik ayrılıkla başa çıkma sürecini destekleyip desteklemediğini incelemişlerdir. Deney grubunda yer alan katılımcılar ayrılığın olumlu yönlerine odaklanarak yazı yazmıştır. Başka bir grup ayrılığın olumsuz yönleri hakkında yazarken, üçüncü grup ise ayrılıkla ilgili olmayan daha yüzeysel bir konu üzerine yazmıştır. Tüm gruplar, araştırmacıdan herhangi bir geri bildirim almadan, art arda üç gün boyunca evde her gün 15 ila 30 dakika arasında yazı yazmıştır.
Bulgular, yazılarında ayrılığın olumlu yönlerine odaklanan katılımcıların (ayrılığa neden olan etkenler, ayrılığın kendisi ve ayrılık sonrası ilk dönem) ilişkinin sona ermesine yönelik daha fazla olumlu duygu deneyimlediklerini ve olumsuz duygularında artış görülmediğini göstermiştir. Artış gösteren olumlu duygular; rahatlık, özgüven, güçlenme hissi, enerji, mutluluk, iyimserlik, ferahlama, memnuniyet, minnettarlık ve bilgelik duygularını içermektedir.
Ayrılığın olumlu yönlerine odaklanarak yazı yazmak, özellikle ayrılığın karşılıklı gerçekleştiği durumlarda en etkili yöntem olmuştur. Buna karşılık, olumsuz ve nötr yazma gruplarında olumlu duygulardaki artış yalnızca ayrılığı başlatan kişinin katılımcı olduğu durumlarda ortaya çıkmıştır. Ayrıca yazma yöntemi hem kadınlar hem de erkekler için benzer düzeyde etkili bulunmuştur.
Önemi
Bu araştırma, yazma gibi basit bir müdahalenin, romantik bir ilişkinin sona ermesiyle başa çıkma sürecindeki bireyler için yararlı etkiler sağlayabileceğini ortaya koymaktadır. Daha önemlisi, elde edilen bulgular ayrılığın olumlu yönleri hakkında yazmanın olumlu duyguları artırabildiğini ve bunun olumsuz duygularda artışa yol açmadan gerçekleşebildiğini ortaya koymaktadır. Bunun yanı sıra, olumlu yönlere odaklanarak yazmanın kısa vadede olumlu duyguları artırabilmesi önem taşımaktadır; çünkü romantik ayrılıklar daha ciddi problemlere yol açabilmektedir (Monroe ve ark., 1999). Özellikle de birçok insan romantik ayrılıkların olası olumlu yönlerine kendiliğinden odaklanmamaktadır.
Yazmanın olumsuz duyguları artırmamış olması, önceki bazı araştırmalarla çelişen bir bulgu olarak görülmektedir (ör., Pennebaker, 1997; Smyth, 1998). Bu durum, ayrılığın diğer travmatik yaşantılarla karşılaştırıldığında daha az olumsuz ve daha az mutlak bir nitelik taşımasından kaynaklanıyor olabilir. Bu nedenle katılımcılar olay hakkında konuşma konusunda kendilerini daha rahat hissetmiş ve bunu sosyal ağlarında yer alan bireylerle paylaşmış olabilirler. Olumlu yönlere odaklanan yazmanın, ayrılık gibi çoğunlukla olumsuz bir deneyimle başa çıkmayı olumsuz duyguları artırmadan destekleyebilmesi, bu müdahalenin gelecekteki kullanımı ve etkililiği açısından umut verici bir bulgu olarak değerlendirilmektedir. Bu durum, iş kaybı gibi diğer günlük sorunlar için de geçerli olabilir.
Uygulamadaki Karşılığı
Her ne kadar ayrılıklar stresli olaylar olsa da, olumlu sonuçlar ortaya çıkarma potansiyeline sahiptirler (Tashiro ve Frazier, 2003; Tashiro, Frazier ve Berman, 2006). Bu bulgular, ayrılığın özellikle önceki ilişkinin bireyin kendini geliştirmesi için yeterli fırsatlar sağlamadığı durumlarda, kişisel gelişim gibi olumlu sonuçlara yol açabileceğini ortaya koyan önceki bulgularla paralellik göstermektedir (Lewandowski ve Bizzoco, 2007). Bu araştırma, ayrılık sonrasında yalnızca duyguları dışa vurmanın(venting) olumlu sonuçların ortaya çıkma olasılığını azalttığını; buna karşılık ayrılık deneyiminin olumlu şekilde yeniden değerlendirilmesinin olumlu sonuçları artırdığını da göstermektedir. Olumlu yönlere odaklanan yazma, yakın zamanda ayrılık deneyimi yaşayan bireylerin bilinçli olarak yeni bir perspektif geliştirmelerine ve ayrılığı daha yapıcı biçimde yeniden yorumlamalarına yardımcı olabilir. Bunun sonucunda ortaya çıkan olumlu etkiler, psikolojik dayanıklılığı artırabilir ve başka olumlu sonuçların gelişmesini destekleyebilir (Fredrickson ve Joiner, 2002).
Orijinal yayın bilgisi:
Lewandowski, G. (2009). Promoting positive emotions following relationship dissolution through writing. The Journal of Positive Psychology, 4(1), 21-31
Çeviri kaynağı:
American Psychological Association. (t.y.). Breakups aren’t all bad: Coping strategies to promote positive outcomes. Erişim adresi: https://www.apa.org/topics/marriage-relationships/relationship-breakups
Bir ilişkinin sona ermesinin olumlu yönleri hakkında yazmak, kişinin özgüvenini artırabilir ve olumsuz duyguları uzak tutabilir.
Bulgular
Hemen hemen herkes yaşamının belirli bir döneminde romantik bir ilişkinin bitişini deneyimler ve ne yazık ki çoğu insan bu durumu yaşamı boyunca birden fazla kez yaşayabilmektedir. Ayrılık veya boşanma, başlangıçta depresyon gibi olumsuz sonuçlara yol açabilmektedir (Monroe, Rohde ve Seeley, 1999). Yakın zamanda yaşanan bir ayrılığın etkileri sorulduğunda bireyler, yalnızlık, psikolojik sıkıntı ve benlik algısında kayıp ya da kişinin kim olduğuna dair algısında azalma gibi birçok olumsuz sonuçtan söz etmişlerdir (Lewandowski, Aron, Bassis, & Kunak, 2006).Dolayısıyla etkili bir başa çıkma stratejisi, ayrılık yaşayan bireylerin deneyimlerinin olumlu yönlerine bilinçli biçimde odaklanmalarını teşvik ederken, eş zamanlı olarak olumsuz duyguların azaltılmasını sağlamalıdır. Olumsuz olaylar bağlamında olumlu sonuçların incelenmesi, gelişimi ve kişisel iyi oluşu destekleyen deneyimlerin olumlu yönlerini ele alan pozitif psikoloji temelli ve giderek büyüyen literatüre dayanmaktadır (Seligman ve Csikszentmihalyi, 2000).
Nitekim araştırmalar, özellikle önceki ilişkinin bireyin benliğini geliştirmediği ve ayrılık sonrasında kişisel gelişim yaşandığı durumlarda, ayrılığın ardından olumlu duyguların da ortaya çıkabileceğini göstermiştir (Lewandowski ve Bizzoco, 2007). Dışavurumcu yazma(expressive writing) ya da günlük tutma, bilişsel süreçlere odaklanması, kolay uygulanabilir olması ve etkili sonuçlar göstermesi nedeniyle ayrılıkla başa çıkmak için uygun bir müdahale yöntemi olarak görülmektedir (Pennebaker, 1997). Bir meta-analiz çalışması, farklı bağlamlarda gerçekleştirilen yazma etkinliklerinin olumsuz sonuçları azalttığını(Smyth, 1998) ve öznel iyi oluş düzeyini artırdığını ortaya koymuştur(Frattaroli, 2006).
Bu yaklaşıma paralel olarak araştırmacılar, son üç ay içerisinde ayrılık deneyimi yaşamış yaklaşık yüz bekâr katılımcıda, yazma temelli bir müdahalenin romantik ayrılıkla başa çıkma sürecini destekleyip desteklemediğini incelemişlerdir. Deney grubunda yer alan katılımcılar ayrılığın olumlu yönlerine odaklanarak yazı yazmıştır. Başka bir grup ayrılığın olumsuz yönleri hakkında yazarken, üçüncü grup ise ayrılıkla ilgili olmayan daha yüzeysel bir konu üzerine yazmıştır. Tüm gruplar, araştırmacıdan herhangi bir geri bildirim almadan, art arda üç gün boyunca evde her gün 15 ila 30 dakika arasında yazı yazmıştır.
Bulgular, yazılarında ayrılığın olumlu yönlerine odaklanan katılımcıların (ayrılığa neden olan etkenler, ayrılığın kendisi ve ayrılık sonrası ilk dönem) ilişkinin sona ermesine yönelik daha fazla olumlu duygu deneyimlediklerini ve olumsuz duygularında artış görülmediğini göstermiştir. Artış gösteren olumlu duygular; rahatlık, özgüven, güçlenme hissi, enerji, mutluluk, iyimserlik, ferahlama, memnuniyet, minnettarlık ve bilgelik duygularını içermektedir.
Ayrılığın olumlu yönlerine odaklanarak yazı yazmak, özellikle ayrılığın karşılıklı gerçekleştiği durumlarda en etkili yöntem olmuştur. Buna karşılık, olumsuz ve nötr yazma gruplarında olumlu duygulardaki artış yalnızca ayrılığı başlatan kişinin katılımcı olduğu durumlarda ortaya çıkmıştır. Ayrıca yazma yöntemi hem kadınlar hem de erkekler için benzer düzeyde etkili bulunmuştur.
Önemi
Bu araştırma, yazma gibi basit bir müdahalenin, romantik bir ilişkinin sona ermesiyle başa çıkma sürecindeki bireyler için yararlı etkiler sağlayabileceğini ortaya koymaktadır. Daha önemlisi, elde edilen bulgular ayrılığın olumlu yönleri hakkında yazmanın olumlu duyguları artırabildiğini ve bunun olumsuz duygularda artışa yol açmadan gerçekleşebildiğini ortaya koymaktadır. Bunun yanı sıra, olumlu yönlere odaklanarak yazmanın kısa vadede olumlu duyguları artırabilmesi önem taşımaktadır; çünkü romantik ayrılıklar daha ciddi problemlere yol açabilmektedir (Monroe ve ark., 1999). Özellikle de birçok insan romantik ayrılıkların olası olumlu yönlerine kendiliğinden odaklanmamaktadır.
Yazmanın olumsuz duyguları artırmamış olması, önceki bazı araştırmalarla çelişen bir bulgu olarak görülmektedir (ör., Pennebaker, 1997; Smyth, 1998). Bu durum, ayrılığın diğer travmatik yaşantılarla karşılaştırıldığında daha az olumsuz ve daha az mutlak bir nitelik taşımasından kaynaklanıyor olabilir. Bu nedenle katılımcılar olay hakkında konuşma konusunda kendilerini daha rahat hissetmiş ve bunu sosyal ağlarında yer alan bireylerle paylaşmış olabilirler. Olumlu yönlere odaklanan yazmanın, ayrılık gibi çoğunlukla olumsuz bir deneyimle başa çıkmayı olumsuz duyguları artırmadan destekleyebilmesi, bu müdahalenin gelecekteki kullanımı ve etkililiği açısından umut verici bir bulgu olarak değerlendirilmektedir. Bu durum, iş kaybı gibi diğer günlük sorunlar için de geçerli olabilir.
Uygulamadaki Karşılığı
Her ne kadar ayrılıklar stresli olaylar olsa da, olumlu sonuçlar ortaya çıkarma potansiyeline sahiptirler (Tashiro ve Frazier, 2003; Tashiro, Frazier ve Berman, 2006). Bu bulgular, ayrılığın özellikle önceki ilişkinin bireyin kendini geliştirmesi için yeterli fırsatlar sağlamadığı durumlarda, kişisel gelişim gibi olumlu sonuçlara yol açabileceğini ortaya koyan önceki bulgularla paralellik göstermektedir (Lewandowski ve Bizzoco, 2007). Bu araştırma, ayrılık sonrasında yalnızca duyguları dışa vurmanın(venting) olumlu sonuçların ortaya çıkma olasılığını azalttığını; buna karşılık ayrılık deneyiminin olumlu şekilde yeniden değerlendirilmesinin olumlu sonuçları artırdığını da göstermektedir. Olumlu yönlere odaklanan yazma, yakın zamanda ayrılık deneyimi yaşayan bireylerin bilinçli olarak yeni bir perspektif geliştirmelerine ve ayrılığı daha yapıcı biçimde yeniden yorumlamalarına yardımcı olabilir. Bunun sonucunda ortaya çıkan olumlu etkiler, psikolojik dayanıklılığı artırabilir ve başka olumlu sonuçların gelişmesini destekleyebilir (Fredrickson ve Joiner, 2002).
Orijinal yayın bilgisi:
Lewandowski, G. (2009). Promoting positive emotions following relationship dissolution through writing. The Journal of Positive Psychology, 4(1), 21-31
Çeviri kaynağı:
American Psychological Association. (t.y.). Breakups aren’t all bad: Coping strategies to promote positive outcomes. Erişim adresi: https://www.apa.org/topics/marriage-relationships/relationship-breakups