Dışarı Çıkmamak Artık Yeni Normalimiz Mi?
Çeviri: Zeynep Sena Özdemir
Covid-19 kısıtlamaları eski yaşamımızı kökünden değiştirmişti. Birçok insan evden çalışmaya başlamıştı. İnsanlar ailesini ve arkadaşlarını daha az görüyor, dışarıda daha az vakit geçirmek zorunda kalıyordu. Tüm bu davranışlar da hem ruh halimizi hem de ruh sağlığımızı kötü yönde etkiliyordu. Son zamanlarda yapılan bir araştırma, tüm bu alışkanlıkları Covid-19 sürecinden sonra bile hala bırakamadığımızı öne sürüyor.
ABD merkezli bir ekip, Covid-19’ un günlük hayatımızda süregelen etkisini anlamak için insanların virüsten önce, Covid-19’ un zirve döneminde ve pandemiden sonra zamanlarını nasıl geçirdiklerini inceledi. Kısıtlamalar kaldırıldıktan sonra bile, pandeminin kalıcı bir sonucu olarak, insanların dışarıda aktivite yapmaya çok daha az zaman ayırdıklarını gözlemlediler.
2003’ten beri Amerikalıların zamanını nasıl geçirdiklerini inceleyen Amerikan Zaman Kullanım Anketi’ne katılan 34.018 kişiden veri toplandı. Araştırmacılar özellikle, alışveriş, iş, sağlık gibi 12 “ev dışı”; uyku, internet kullanımı, egzersiz gibi 16 “ev içi” aktiviteyi incelediler. Ekip aynı zamanda seyahate ayrılan süreyi de gözlemledi.
Araştırmacılar karşılaştırma yapmak için çeşitli zaman aralıklarına baktılar. İlk ve aslında şaşırtıcı olmayan sonuç, ciddi kısıtlamaların olduğu 2019-2021 yılları arasındaydı. Evin dışında geçirilen zaman günde bir saat kadar azalmıştı. 2022’de başlayan pandemi sonrası akut dönemde ise bu süre neredeyse hiç artmadı. Sonuç olarak 2021 ve 2022 arası süreçte, evin dışında geçirilen süre sadece 11 dakika artmıştı. Bu da pandemiden önce ve pandemiden sonraki yıllar arasında, genel olarak dışarıda geçirilen zamanının %16 azaldığını göstermektedir. Benzer olarak aynı zaman aralığında seyahat etmeye ayrılan zamanın da %17 oranında azaldığı görülmektedir.
2019 ve 2023 yılları arasında, incelenen 28 aktiviteden 17’sinde büyük değişiklikler meydana geldi. Uyku, günde ortalama 16 dakika arttı. Dışarıda yapılan alışverişler pandemi sırasında düştü ve 2023’e kadar pandemi sürecinden önceki seviyelerin altında kaldı. Sosyalleşme, dışarıda yemek yeme gibi isteğe bağlı faaliyetlerde de oldukça azalma görüldü. (Ancak eğitim, sağlık ve diğer bakım hizmetleri gibi gerekli aktiviteler sabit kaldı.)
İşte bu oranlar, pandemi sürecinin hayatımızı ne kadar ciddi bir şekilde etkilediğini gösteriyor. Kısıtlamaların olduğu dönemde, uzun süreler boyunca evde vakit geçirmek birçoğumuz için zor olsa da pandemideki davranışlarımızı ve rutinlerimizi hâlâ bırakamamışız gibi gözüküyor. Artık daha çok uyuyor, daha az dışarı çıkıyor ve dışarıda yemek gibi zaruri olmayan faaliyetler için daha az zaman ayırıyoruz.
Tabii bunların ne kadarının pandemiyle doğrudan bağlantılı olduğu hâlâ tartışmaya açık. Yazarların belirttiğine göre, Covid-19’dan önceki dönemde de evde kalmaya yönelik bir eğilim vardı ve görünüşe göre pandemi bu süreci hızlandırdı. Örneğin, İngiltere’deki yaşam maliyeti krizi ve önceki ekonomik krizlerin süregelen etkisi, birçok insanın gelirine ağır darbeler indirmişti. Dışarıda yemek ve sosyalleşmek gibi faaliyetlerin azalmasında pandemiden ziyade, bu ekonomik sıkıntının etkisi daha fazla olabilir.
Çalışmadaki diğer bir boşluk ise daha niteldir. İnsanlar, son birkaç yılda değişen yaşamları hakkında gerçekten nasıl hissetmektedir? Pandemi, insanların hayatta anlamlı buldukları şeylere yeniden odaklanmaları ve hayatlarını olumlu şekilde şekillendirmeleri için bir fırsat olmuş olabilir. Öte yandan iş hayatlarındaki, uyku düzenlerindeki ve sosyal yaşamlarındaki değişimler yaşam kalitelerini olumsuz bir yönde etkilemiş olabilir. İleride yapılacak olan çalışmalar, bu ayrıntıları inceleyerek daha net sonuçlar elde edebilir.
Araştırmayı yapan ekibin, pandeminin tam olarak ne zaman sona erdiği hakkında kesin bir fikir birliğinin olmadığını onaylaması da bir diğer şaşırtıcı kısım. Nitekim sonuçlar da bunu doğrular şekilde. Kısıtlamalar bitmiş, salgının en ciddi etkileri ortadan kalkmış olsa da Covid-19 yaşamımızın her gününü hâlâ etkilemeye devam ediyor.
KAYNAKÇA: “Is not going out the ‘new normal’?” by Emily Reynolds
https://www.bps.org.uk/research-digest/not-going-out-new-normal
Covid-19 kısıtlamaları eski yaşamımızı kökünden değiştirmişti. Birçok insan evden çalışmaya başlamıştı. İnsanlar ailesini ve arkadaşlarını daha az görüyor, dışarıda daha az vakit geçirmek zorunda kalıyordu. Tüm bu davranışlar da hem ruh halimizi hem de ruh sağlığımızı kötü yönde etkiliyordu. Son zamanlarda yapılan bir araştırma, tüm bu alışkanlıkları Covid-19 sürecinden sonra bile hala bırakamadığımızı öne sürüyor.
ABD merkezli bir ekip, Covid-19’ un günlük hayatımızda süregelen etkisini anlamak için insanların virüsten önce, Covid-19’ un zirve döneminde ve pandemiden sonra zamanlarını nasıl geçirdiklerini inceledi. Kısıtlamalar kaldırıldıktan sonra bile, pandeminin kalıcı bir sonucu olarak, insanların dışarıda aktivite yapmaya çok daha az zaman ayırdıklarını gözlemlediler.
2003’ten beri Amerikalıların zamanını nasıl geçirdiklerini inceleyen Amerikan Zaman Kullanım Anketi’ne katılan 34.018 kişiden veri toplandı. Araştırmacılar özellikle, alışveriş, iş, sağlık gibi 12 “ev dışı”; uyku, internet kullanımı, egzersiz gibi 16 “ev içi” aktiviteyi incelediler. Ekip aynı zamanda seyahate ayrılan süreyi de gözlemledi.
Araştırmacılar karşılaştırma yapmak için çeşitli zaman aralıklarına baktılar. İlk ve aslında şaşırtıcı olmayan sonuç, ciddi kısıtlamaların olduğu 2019-2021 yılları arasındaydı. Evin dışında geçirilen zaman günde bir saat kadar azalmıştı. 2022’de başlayan pandemi sonrası akut dönemde ise bu süre neredeyse hiç artmadı. Sonuç olarak 2021 ve 2022 arası süreçte, evin dışında geçirilen süre sadece 11 dakika artmıştı. Bu da pandemiden önce ve pandemiden sonraki yıllar arasında, genel olarak dışarıda geçirilen zamanının %16 azaldığını göstermektedir. Benzer olarak aynı zaman aralığında seyahat etmeye ayrılan zamanın da %17 oranında azaldığı görülmektedir.
2019 ve 2023 yılları arasında, incelenen 28 aktiviteden 17’sinde büyük değişiklikler meydana geldi. Uyku, günde ortalama 16 dakika arttı. Dışarıda yapılan alışverişler pandemi sırasında düştü ve 2023’e kadar pandemi sürecinden önceki seviyelerin altında kaldı. Sosyalleşme, dışarıda yemek yeme gibi isteğe bağlı faaliyetlerde de oldukça azalma görüldü. (Ancak eğitim, sağlık ve diğer bakım hizmetleri gibi gerekli aktiviteler sabit kaldı.)
İşte bu oranlar, pandemi sürecinin hayatımızı ne kadar ciddi bir şekilde etkilediğini gösteriyor. Kısıtlamaların olduğu dönemde, uzun süreler boyunca evde vakit geçirmek birçoğumuz için zor olsa da pandemideki davranışlarımızı ve rutinlerimizi hâlâ bırakamamışız gibi gözüküyor. Artık daha çok uyuyor, daha az dışarı çıkıyor ve dışarıda yemek gibi zaruri olmayan faaliyetler için daha az zaman ayırıyoruz.
Tabii bunların ne kadarının pandemiyle doğrudan bağlantılı olduğu hâlâ tartışmaya açık. Yazarların belirttiğine göre, Covid-19’dan önceki dönemde de evde kalmaya yönelik bir eğilim vardı ve görünüşe göre pandemi bu süreci hızlandırdı. Örneğin, İngiltere’deki yaşam maliyeti krizi ve önceki ekonomik krizlerin süregelen etkisi, birçok insanın gelirine ağır darbeler indirmişti. Dışarıda yemek ve sosyalleşmek gibi faaliyetlerin azalmasında pandemiden ziyade, bu ekonomik sıkıntının etkisi daha fazla olabilir.
Çalışmadaki diğer bir boşluk ise daha niteldir. İnsanlar, son birkaç yılda değişen yaşamları hakkında gerçekten nasıl hissetmektedir? Pandemi, insanların hayatta anlamlı buldukları şeylere yeniden odaklanmaları ve hayatlarını olumlu şekilde şekillendirmeleri için bir fırsat olmuş olabilir. Öte yandan iş hayatlarındaki, uyku düzenlerindeki ve sosyal yaşamlarındaki değişimler yaşam kalitelerini olumsuz bir yönde etkilemiş olabilir. İleride yapılacak olan çalışmalar, bu ayrıntıları inceleyerek daha net sonuçlar elde edebilir.
Araştırmayı yapan ekibin, pandeminin tam olarak ne zaman sona erdiği hakkında kesin bir fikir birliğinin olmadığını onaylaması da bir diğer şaşırtıcı kısım. Nitekim sonuçlar da bunu doğrular şekilde. Kısıtlamalar bitmiş, salgının en ciddi etkileri ortadan kalkmış olsa da Covid-19 yaşamımızın her gününü hâlâ etkilemeye devam ediyor.
KAYNAKÇA: “Is not going out the ‘new normal’?” by Emily Reynolds
https://www.bps.org.uk/research-digest/not-going-out-new-normal