Freud'un Savunma Mekanizmaları
Yazan: Melek Toygar
Hayatımız boyunca bizi üzen veya endişelendiren durumlarla karşılaşabiliriz. Böyle durumlarda kişi kendi ruh sağlığını korumak için bazı tedbirler alır. Freud’a göre; ego, id ve süperego arasındaki çatışmalarla baş edemediğinde savunma mekanizmalarına başvurur. Savunma mekanizmaları, bireyin kabul edemeyeceği veya başa çıkamayacağı bir gerçeği reddetmesi veya görmezden gelmesi durumudur. Tam olarak bir tanımını yapmamız gerekirse ‘’ Savunma mekanizmaları, bireyin yaşadığı kaygı, suçluluk, utanç, üzüntü, aşağılanma, vicdan azabı gibi acı veren duyguları yumuşatma amacına hizmet eder (Dorpat, 1987).’’ Freud, bu davranışları kendimizi korumak için her insanın doğası gereği yaptığını söyler ve bilinçli ve kontrollü bir süreç olmadığını da ekler. Eğer bir savunma mekanizmasına gereğinden uzun süre sığınıyorsak ancak o zaman bir sorun olduğunun işaretidir.
Savunma mekanizmaları genelde birincil (ilkel) ve ikincil (üst düzey) olarak gruplandırılabiliyor. İlkel savunma mekanizmaları, gelişimin erken yaşlarında ortaya çıkar ve kişinin zihinsel sağlığını koruma amacıyla işlev görürler. Üst düzey savunma mekanizmaları ise bireyin daha adaptif yollarla içsel çatışmaları yönetmesini sağlar. Kişinin kullandığı mekanizma ise bağlama göre değişebilmektedir. Bazı yaygın olarak kullanılan mekanizmalar ise şunlardır:
İnkâr: Bireyin kabul edemeyeceği veya başa çıkamayacağı bir gerçeği reddetmesi veya sorumluluğunu almaktan kaçınması durumudur. Gereğinden fazla iyimser bakış açısını korumak (Polyana ilkesi) bunun bir örneği olarak gösterilebilir.
Yer Değiştirme: Kişinin sorununun asıl kaynağı yerine başka bir kaynağı suçlamasıdır, genelde daha güçsüz veya daha kolay ulaşabileceği bir kişidir. İşi iyi gitmeyen bir ebeveynin sürekli çocuklarına bağırması buna örnek gösterilebilir.
Yansıtma: Bireyin kendinde kabul edemediği düşünce veya fikirleri başkasına yüklemesi veya suçlamasıdır. Bireyde yansıtma yoğun şekilde kullanıldığında paranoid kişilik olduğu düşünülebilir (McWilliams, 2013, s.133).
Bastırma: İnkarla benzerlikleri olsa da temel farkları inkâr eden kişi yaşanan durumu tamamen inkâr ederken bastıran kişi yaşadığı durumu kabul etse de bu konudan bahsetmeyerek unutmak için çaba gösterir.
Gerileme: Kişinin bilinçsizce olduğundan daha önceki bir gelişim çağına sığınması, öyle davranması. Yenidoğan kardeşini kıskanan 5 yaşındaki bir çocuğun bebek gibi davranması örnek gösterilebilir.
Rasyonelleştirme: Kişi yaptığı davranışın yanlış olduğunu bilerek yapar fakat mazeretler sunarak kabul ettirmeye çalışır.
Yüceltme: Kişi olumsuz duygularını, olumlu veya toplum faydasına olabilecek bir yöne çevirmeye çalışır. Bu yapıcı bir savunma mekanizmasıdır.
Yapma Bozma: Kişi, hatasını kabul eder ve bunu telafi edebilecek davranışlar sergilemeye çalışır. Günlük hayatta hepimizin sıkça başvurduğu bir mekanizmadır.
Karşıt Tepki Kurma: Duygunun tam tersine davranış gösterilmesidir. Sürekli yalan söyleyen bir kişinin, yalan söylemenin ne kadar yanlış olduğu hakkında sık sık nutuk çekmesi örnek gösterilebilir.
Bölme: Dışarıdaki nesnelerin “bütünüyle iyi” ve “bütünüyle kötü” olarak ikiye ayrılması ve bununla beraber bir nesnenin tamamının aniden bir uçtan bir uca iki bölüm arasında yer değiştirebilmesidir. Belli bir kişi ile ilgili duygular ve düşünceler, birdenbire ve tamamen öncekinin zıddı haline dönüşür.
KAYNAKÇA
https://www.dbe.com.tr/tr/yetiskin-ve-aile/11/savunma-mekanizmalari-nedir-ve-nasil-isler/
https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/780681
https://aylinakpinarli.com/savunma-mekanizmalari/
https://www.tugceturanlar.com/ilkel-savunma-mekanizmalari/
https://www.tugceturanlar.com/ust-duzey-savunma-mekanizmalari/
https://sisliterapi.com/blog/psikoloji/savunma-mekanizmalari/
https://www.erdempsikiyatri.com/psikolojide-yansitma-(projeksiyon)-nedir
https://www.medyacuvali.com/yazilar/dilek-turkoglu/karsit-tepki-kurma
http://www.bursapsikiyatri.com/makale.php?id=691
https://www.binefespsikoloji.com/psikolojik-savunma-mekanizmalari/#:~:text=Ego%20sorunlarla%20baş%20edemediğinde%20savunma,oluşturulmuş%20düşünce%2C%20tutum%20ve%20davranışlardır.
https://egitimheryerde.net/polyannacilik-ne-demek/
Hayatımız boyunca bizi üzen veya endişelendiren durumlarla karşılaşabiliriz. Böyle durumlarda kişi kendi ruh sağlığını korumak için bazı tedbirler alır. Freud’a göre; ego, id ve süperego arasındaki çatışmalarla baş edemediğinde savunma mekanizmalarına başvurur. Savunma mekanizmaları, bireyin kabul edemeyeceği veya başa çıkamayacağı bir gerçeği reddetmesi veya görmezden gelmesi durumudur. Tam olarak bir tanımını yapmamız gerekirse ‘’ Savunma mekanizmaları, bireyin yaşadığı kaygı, suçluluk, utanç, üzüntü, aşağılanma, vicdan azabı gibi acı veren duyguları yumuşatma amacına hizmet eder (Dorpat, 1987).’’ Freud, bu davranışları kendimizi korumak için her insanın doğası gereği yaptığını söyler ve bilinçli ve kontrollü bir süreç olmadığını da ekler. Eğer bir savunma mekanizmasına gereğinden uzun süre sığınıyorsak ancak o zaman bir sorun olduğunun işaretidir.
İnkâr: Bireyin kabul edemeyeceği veya başa çıkamayacağı bir gerçeği reddetmesi veya sorumluluğunu almaktan kaçınması durumudur. Gereğinden fazla iyimser bakış açısını korumak (Polyana ilkesi) bunun bir örneği olarak gösterilebilir.
Yer Değiştirme: Kişinin sorununun asıl kaynağı yerine başka bir kaynağı suçlamasıdır, genelde daha güçsüz veya daha kolay ulaşabileceği bir kişidir. İşi iyi gitmeyen bir ebeveynin sürekli çocuklarına bağırması buna örnek gösterilebilir.
Yansıtma: Bireyin kendinde kabul edemediği düşünce veya fikirleri başkasına yüklemesi veya suçlamasıdır. Bireyde yansıtma yoğun şekilde kullanıldığında paranoid kişilik olduğu düşünülebilir (McWilliams, 2013, s.133).
Bastırma: İnkarla benzerlikleri olsa da temel farkları inkâr eden kişi yaşanan durumu tamamen inkâr ederken bastıran kişi yaşadığı durumu kabul etse de bu konudan bahsetmeyerek unutmak için çaba gösterir.
Gerileme: Kişinin bilinçsizce olduğundan daha önceki bir gelişim çağına sığınması, öyle davranması. Yenidoğan kardeşini kıskanan 5 yaşındaki bir çocuğun bebek gibi davranması örnek gösterilebilir.
Rasyonelleştirme: Kişi yaptığı davranışın yanlış olduğunu bilerek yapar fakat mazeretler sunarak kabul ettirmeye çalışır.
Yüceltme: Kişi olumsuz duygularını, olumlu veya toplum faydasına olabilecek bir yöne çevirmeye çalışır. Bu yapıcı bir savunma mekanizmasıdır.
Yapma Bozma: Kişi, hatasını kabul eder ve bunu telafi edebilecek davranışlar sergilemeye çalışır. Günlük hayatta hepimizin sıkça başvurduğu bir mekanizmadır.
Karşıt Tepki Kurma: Duygunun tam tersine davranış gösterilmesidir. Sürekli yalan söyleyen bir kişinin, yalan söylemenin ne kadar yanlış olduğu hakkında sık sık nutuk çekmesi örnek gösterilebilir.
Bölme: Dışarıdaki nesnelerin “bütünüyle iyi” ve “bütünüyle kötü” olarak ikiye ayrılması ve bununla beraber bir nesnenin tamamının aniden bir uçtan bir uca iki bölüm arasında yer değiştirebilmesidir. Belli bir kişi ile ilgili duygular ve düşünceler, birdenbire ve tamamen öncekinin zıddı haline dönüşür.
KAYNAKÇA
https://www.dbe.com.tr/tr/yetiskin-ve-aile/11/savunma-mekanizmalari-nedir-ve-nasil-isler/
https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/780681
https://aylinakpinarli.com/savunma-mekanizmalari/
https://www.tugceturanlar.com/ilkel-savunma-mekanizmalari/
https://www.tugceturanlar.com/ust-duzey-savunma-mekanizmalari/
https://sisliterapi.com/blog/psikoloji/savunma-mekanizmalari/
https://www.erdempsikiyatri.com/psikolojide-yansitma-(projeksiyon)-nedir
https://www.medyacuvali.com/yazilar/dilek-turkoglu/karsit-tepki-kurma
http://www.bursapsikiyatri.com/makale.php?id=691
https://www.binefespsikoloji.com/psikolojik-savunma-mekanizmalari/#:~:text=Ego%20sorunlarla%20baş%20edemediğinde%20savunma,oluşturulmuş%20düşünce%2C%20tutum%20ve%20davranışlardır.
https://egitimheryerde.net/polyannacilik-ne-demek/