Histrionik Kişilik Bozukluğu

Çeviri: Şevval Nur Yılmaz

Histrionik kişilik bozukluğu (HPD), dengesiz duygular, çarpık bir kişisel imaj ve karşı konulamaz bir fark edilme arzusuyla karakterize edilen bir zihinsel sağlık durumudur. HPD'li kişiler genellikle dikkat çekmek için dramatik veya uygunsuz davranırlar.

Histrionik kişilik bozukluğu nedir?
Histrionik kişilik bozukluğu (HPD), yoğun, dengesiz duygular ve çarpık bir öz imajla işaretlenen bir zihinsel sağlık durumudur. "Histronik" kelimesi "dramatik veya teatral" anlamına gelir.
Histriyonik kişilik bozukluğu olan kişilerin öz saygıları başkalarının onayına bağlıdır ve gerçek bir öz değer duygusundan kaynaklanmaz. Fark edilmek için çok büyük bir arzuları vardır ve dikkat çekmek için sıklıkla dramatik veya uygunsuz davranırlar.
Histrionik kişilik bozukluğu olan kişiler çoğu zaman davranışlarının ve düşünme biçimlerinin sorunlu olabileceğinin farkına varmazlar.
Histrionik kişilik bozukluğu, dramatik ve düzensiz davranışları içeren "Küme B" kişilik bozuklukları adı verilen bir grup durumdan biridir.
Histrionik kişilik bozukluğu kimleri etkiler?
Histrionik kişilik bozukluğu genellikle ergenlik çağının sonlarında veya 20'li yaşların başında başlar.
Kadınlara ve doğumda kadın olarak atanan kişilere (AFAB), erkeklere ve doğumda erkek olarak atanan kişilere (AMAB) göre daha sık histrionik kişilik bozukluğu tanısı konur, ancak araştırmacılar erkeklere ve AMAB'a sahip kişilere eksik tanı konulabileceğini düşünüyor.
Histriyonik kişilik bozukluğu ne kadar yaygındır?
Histrionik kişilik bozukluğu nispeten nadirdir. Araştırmacılar insanların yaklaşık %1'inin bu duruma sahip olduğunu tahmin ediyor.
Histrionik kişilik bozukluğunun belirti ve semptomları nelerdir?
Histriyonik kişilik bozukluğunun temel özelliği dikkati kendine çekmek için aşırı, yüzeysel duygusallık ve cinsellik sergilemesidir.

Histrionik kişilik bozukluğu olan bir kişi şunları yapabilir:
İlgi odağı olmadıklarında takdir edilmediklerini veya depresyona girdiklerini hissederler.

Hızla değişen ve sığ duygulara sahiptirler.

Arkadaşlarınızı ve ailenizi toplum içinde utandıracak kadar dramatik ve duygusal açıdan son derece etkileyici olun.

“Hayattan daha büyük” bir varlığa sahip olun.

Sürekli olarak çekici ve çapkın olun.

Fiziksel görünümleriyle aşırı ilgilenmek.

Parlak renkli giysiler giyerek veya açık giysiler giyerek dikkatleri kendilerine çekmek için fiziksel görünümlerini kullanın.

Tanıştıkları çoğu insanla, kendilerine cinsel açıdan ilgi duymasalar bile, uygunsuz bir şekilde cinsel davranışlarda bulunurlar.

Dramatik bir şekilde konuşun ve güçlü görüşlerinizi ifade edin, ancak fikirlerini destekleyecek çok az gerçek veya ayrıntı kullanın.

Kolayca kandırılabilir ve başkalarından, özellikle de hayran oldukları insanlardan kolaylıkla etkilenebilirler.

Başkalarıyla ilişkilerinin normalde olduğundan daha yakın olduğunu düşünün.

İlişkileri sürdürmekte güçlük çekerler, başkalarıyla olan etkileşimlerinde sıklıkla sahte veya yüzeysel görünürler.

Anında tatmine ihtiyaç duyarlar ve çok kolay sıkılırlar veya hüsrana uğrarlar.

Sürekli güvence veya onay arayın.

Histriyonik kişilik bozukluğuna ne sebep olur?
Histriyonik kişilik bozukluğu da dahil olmak üzere kişilik bozuklukları, en az anlaşılan zihinsel sağlık durumları arasındadır.

Histriyonik ve diğer kişilik bozuklukları hakkında yapılan çalışmalar, histrionik veya diğer kişilik bozukluklarının gelişmesine yol açabilecek çeşitli faktörleri tanımlamıştır:

Genetik: Histriyonik kişilik bozukluğu aileden geçme eğiliminde olduğundan bilim insanları genetik (kalıtsal) bir bağlantı olabileceğini düşünüyor.

Çocukluk travması: Çocuklar, çocuk istismarı ya da bir aile üyesinin ölümü gibi travmalarla baş edebilirler; bu travmalar daha sonra yetişkin olduklarında hayatlarını aksatan ya da sorunlu hale getirebilir ve kişilik bozukluğunun parçası haline gelebilir.

Ebeveynlik tarzları: Sınırları olmayan, aşırı hoşgörülü veya tutarsız ebeveynlik tarzları yaşayan çocukların histrionik kişilik bozukluğu geliştirme olasılığı daha yüksek olabilir. Ayrıca dramatik, değişken, değişken veya uygunsuz cinsel davranışlar sergileyen ebeveynler, çocuklarını bu durumun gelişmesi açısından risk altına sokar. Bazı araştırmacılar, ebeveyn-çocuk ilişkilerindeki sorunların HPD'li kişilerde karakteristik düşük benlik saygısına yol açtığını düşünmektedir.

Histrionik kişilik bozukluğu nasıl teşhis edilir?
Kişilik, çocuk ve ergen gelişimi boyunca gelişmeye devam eder. Bu nedenle, sağlık hizmeti sağlayıcıları genellikle 18 yaşından sonra birine histrionik kişilik bozukluğu tanısı koymazlar.

Histriyonik kişilik bozukluğu da dahil olmak üzere kişilik bozukluklarının teşhis edilmesi zor olabilir çünkü kişilik bozukluğu olan çoğu kişi davranışlarında veya düşünce tarzlarında bir sorun olduğunu düşünmez.

Yardım aradıklarında, bunun nedeni genellikle bozukluğun kendisinden değil, boşanma veya kaybedilen ilişkiler gibi kişilik bozukluklarının yarattığı sorunlardan kaynaklanan kaygı veya depresyon gibi durumlardır.

Psikolog veya psikiyatrist gibi bir ruh sağlığı uzmanı, birinin histrionik kişilik bozukluğuna sahip olabileceğinden şüphelendiğinde, genellikle savunmacı bir tepki veya düşmanca bir ortam yaratmayacak geniş, genel sorular sorar. 

Geçmiş tarih.

İlişkiler.

Önceki iş geçmişi.

Gerçeklik testi.

Dürtü kontrolü.

Histriyonik kişilik bozukluğu olduğundan şüphelenilen bir kişi davranışlarına ilişkin farkındalıktan yoksun olabileceğinden, ruh sağlığı uzmanları kişinin ailesinden ve arkadaşlarından bilgi toplamayı isteyebilir.
Akıl sağlığı sağlayıcıları, histriyonik kişilik bozukluğu teşhisini Amerikan Psikiyatri Birliği'nin Zihinsel Bozuklukların Tanısal ve İstatistiksel El Kitabı'ndaki duruma ilişkin kriterlere dayandırır.
Histriyonik kişilik bozukluğunun tanı kriterleri aşağıdaki kalıcı davranışlardan beşinin (veya daha fazlasının) karşılanmasını gerektirir:
İlgi odağı olmadığında rahatsız olur.

Baştan çıkarıcı veya kışkırtıcı davranış.

Değişken ve sığ duygular.

Dikkat çekmek için görünümü kullanır.

Empresyonist ve belirsiz konuşma.

Dramatik veya abartılı duygular.

Önerilebilir (başkalarından kolayca etkilenir).

İlişkileri olduğundan daha samimi görür.

Histrionik kişilik bozukluğu nasıl tedavi edilir?

Çoğu durumda, histrionik kişilik bozukluğu (HPD) olan kişiler davranışlarının sorunlu olduğuna inanmazlar. Ayrıca duygularını abartma ve rutinden hoşlanmama eğilimindedirler, bu da tedavi planını takip etmeyi zorlaştırır. Bununla birlikte, depresyon (muhtemelen bir kayıp ya da başarısız bir ilişkiyle ilişkili) ya da düşünce ve davranışlarından kaynaklanan başka bir sorun onları sıkıntıya sokuyorsa yardım isteyebilirler.

Psikoterapi (konuşma terapisi) genellikle histrionik veya diğer kişilik bozuklukları için tercih edilen tedavi yöntemidir. Tedavinin amacı, kişinin düşünceleri ve davranışlarıyla ilişkili motivasyonları ve korkuları açığa çıkarmasına yardımcı olmak ve kişinin başkalarıyla daha olumlu ilişkiler kurmayı öğrenmesine yardımcı olmaktır.

Histriyonik kişilik bozukluğu olan kişilere fayda sağlayabilecek psikoterapi türleri şunlardır:

Grup terapisi: Bir grup insanın bir terapist veya psikolog gözetiminde bir araya gelerek sorunlarını birlikte tanımlayıp tartıştıkları bir psikoterapi türüdür. Grup terapisi HPD'li kişilere, özellikle de diğer HPD'li insanlarla yapılıyorsa özellikle faydalı olabilir. HPD'li birinin kendi davranışlarının kendisine yansıdığını görmesine yardımcı olabilir.

Psikodinamik psikoterapi: Bu terapi türü duygusal sıkıntının psikolojik köklerine odaklanır. Terapi gören kişi, kendi üzerine düşünme ve kendini inceleme yoluyla hayatındaki sorunlu ilişki kalıplarını inceler.

Destekleyici psikoterapi: Bu terapi türü semptomları iyileştirmeyi ve benlik saygısını ve baş etme becerilerini korumayı, iyileştirmeyi veya geliştirmeyi amaçlar. Destekleyici psikoterapi, ilişkilerin ve duygusal tepki veya davranış kalıplarının incelenmesini içerir.

Bilişsel davranışçı terapi (CBT): Bu yapılandırılmış, hedefe yönelik bir terapi türüdür. Bir terapist veya psikolog, düşüncelerinize ve duygularınıza yakından bakmanıza yardımcı olur. Düşüncelerinizin eylemlerinizi nasıl etkilediğini anlayacaksınız. BDT aracılığıyla, olumsuz düşünce ve davranış kalıplarını unutabilir ve daha sağlıklı düşünme kalıpları ve alışkanlıklarını benimsemeyi öğrenebilirsiniz.

Şu anda kişilik bozukluklarını tedavi edebilecek bir ilaç olmasa da, histrionik kişilik bozukluğu olan kişilerde de olabilecek depresyon ve anksiyete ilaçları bulunmaktadır. Bu koşulları tedavi etmek, histrionik kişilik bozukluğunun tedavisini kolaylaştırabilir.

Histrionik kişilik bozukluğu önlenebilir mi?
Histriyonik kişilik bozukluğu genellikle önlenemese de tedavi, bu duruma yatkın kişinin tetikleyici davranışlar, düşünceler ve durumlarla baş etmenin daha verimli yollarını öğrenmesine olanak sağlayabilir.
Histriyonik kişilik bozukluğunun olası komplikasyonları nelerdir?

Histriyonik kişilik bozukluğu (HPD) olan kişiler, esrar kullanım bozukluğu ve alkol kullanım bozukluğu gibi depresyon ve madde kullanım bozuklukları geliştirme riski daha yüksektir.

HPD'li kişilerin ayrıca aşağıdakilere sahip olma olasılığı daha yüksektir:

Somatik Semptom Bozukluğu: Somatik semptom bozukluğu, bireylerin sahip oldukları fiziksel bir semptomdan dolayı kendilerini aşırı derecede sıkıntı hissetmeleri durumudur. Ayrıca semptomlarına yanıt olarak anormal düşünce, duygu ve davranışlara da sahip olabilirler.

Panik ataklar: Panik atak, sıradan, tehdit edici olmayan durumlara tepki olarak ani, kısa süreli korku duygularına ve güçlü fiziksel tepkilere neden olur.

Konversiyon bozuklukları: Fonksiyonel nörolojik semptom bozukluğu olarak da adlandırılan konversiyon bozukluğu, sinir sisteminizin bir kısmının fonksiyon kaybını içeren tıbbi bir sorundur. Daha spesifik olarak, beyniniz ve vücudunuz, yapısal bir hasar olduğuna dair bir kanıt olmadığında sinir sisteminizin bir kısmının çalışmadığına inanır.

HPD'li kişilerde aşırı dikkat çekme davranışı, sık sık intihar tehditleri ve jestleri içerebilir.
Histriyonik kişilik bozukluğunun prognozu (görünüm) nedir?

Histriyonik kişilik bozukluğunun (HPD) tedavisi olmasa da, bu duruma sahip birçok insan genellikle üretken yaşamlara sahiptir. Konuşma terapisine katılan HPD'li kişiler, durumları hakkında fikir edindikçe ve sosyal olarak daha iyi işlev gördükçe daha iyi sonuçlara sahip olma eğilimindedir.

Ancak şiddetli histrionik kişilik bozukluğu olan kişiler iş yerinde ve sosyal ve/veya romantik ilişkilerde sık sık sorunlar yaşayabilir.


KAYNAKÇA: https://my.clevelandclinic.org/health/diseases/9743-histrionic-personality-disorder